Czym jest Vanos?
Vanos (z niem. Variable Nockenwellensteuerung) to układ zmiennych faz rozrządu wykorzystywany w pojazdach BMW. Jego główną funkcją jest poprawienie osiągów, obniżenie zużycia paliwa, a w przypadku podwójnego Vanosa, także zmniejszenie emisji spalin.
Wyróżnia się Vanos pojedynczy i podwójny. Różnica między nimi polega na sterowaniu różnymi wałkami rozrządu. W pojedynczym regulowana jest faza wałka rozrządu zaworów dolotowych. Podwójny Vanos steruje także zaworami wydechowymi.
Jaka jest zasada działania układu Vanos?
Układ Vanos składa się z zaworu elektromagnetycznego, aktuatora hydraulicznego (wałka przesuwnego), koła fazowego, obudowy i uszczelnienia.
Ogólny proces działania układu Vanos wygląda następująco:
- Czujnik (np. wałka rozrządu) wysyła dane do ECU.
- ECU oblicza optymalną fazę rozrządu na podstawie parametrów silnika.
- W oparciu o powyższe dane ECU steruje elektrozaworem Vanos.
- Elektrozawór kieruje olej pod ciśnieniem do jednej z komór aktuatora.
- Tłok z mechanizmem śrubowym obraca wałek rozrządu względem koła napędowego.
- Zmienia się moment otwarcia i zamknięcia zaworów.
Jakie są objawy uszkodzenia układu Vanos?
Do najczęstszych objawów uszkodzenia Vanos zalicza się:
- Pogorszenie osiągów na dolnym zakresie obrotów – Samochód będzie gorzej reagował na pedał gazu i słabiej się zachowywał przy ruszaniu i wyprzedzaniu. Powodem jest niewłaściwa zmiana kąta wyprzedzenia wałka rozrządu.
- Spadki mocy – Samochód traci dynamikę, wolniej przyspiesza i może mieć ograniczoną prędkość maksymalną. Może to być skutkiem przejścia w tryb awaryjny lub błędnym ustawieniem faz.
- Szarpanie pojazdem – Szarpanie przy przyspieszaniu czy przerywanie na niskich obrotach (nawet gaśnięcie). Wynika ze zużytych uszczelnień, zacinającego się elektrozaworu lub niestabilnego ciśnienia w układzie.
- Błędy na desce rozdzielczej – Kontrolka Check Engine lub kody błędów P0011, P0012 (związane np. z błędną synchronizacją wałka rozrządu), mogą być skutkiem przejścia pojazdu w tryb awaryjny.
- Nietypowe dźwięki – Metaliczne grzechotanie na zimnym silniku lub stukanie w okolicy rozrządu to objawy świadczące o zużytych tłoczkach lub kołach zębatych. Najczęściej ma to miejsce w starszych jednostkach, jak np. M52TU i M54.
- Wzrost zużycia paliwa – Nieoptymalne fazy rozrządu prowadzą do gorszego spalania i nieprawidłowego dawkowania mieszanki.
Niestety, objawy uszkodzenia układu Vanos przeważnie nie są jednoznaczne, dlatego konieczne może być wykonanie profesjonalnej diagnostyki komputerowej w warsztacie samochodowym.
Jakie są przyczyny uszkodzenia Vanos?
Możliwymi przyczynami uszkodzenia układu Vanos są:
- Rzadko wymieniany olej – Stary olej traci lepkość i właściwości smarne, przez co powstaje nagar i blokują się kanały olejowe i sitka elektrozaworów.
- Olej niepoprawnie dobrany do pojazdu – Zbyt wysoka lepkość może skutkować opóźnioną reakcją układu Vanos na zimnym silniku, a zbyt niska spadkiem ciśnienia przy wysokiej temperaturze.
- Intensywna eksploatacja – Częsta jazda na wysokich obrotach i dynamiczne przyspieszanie zwiększają obciążenie hydrauliki układu.
- Zużycie uszczelek tłoków – Pod wpływem temperatury, czasu i niepoprawnego oleju materiał uszczelek twardnieje, co prowadzi do ich pękania i nieszczelności.
- Awaria elektrozaworu – Jeśli awarii ulegnie sitko (np. przez zabrudzenie lub zerwanie), cewka czy instalacja, to samochód może wchodzić w tryb awaryjny i komunikować o błędzie sterowania fazami. Czasami do naprawy wystarczy czyszczenie elektrozaworu.
- Niskie ciśnienie oleju – Vanos nie będzie wówczas działał stabilnie lub wcale, co często jest spowodowane zużyciem pompy oleju, luzem panewek czy zapchanym smokiem olejowym.
Czy można jeździć z uszkodzonym Vanosem?
Jazda z uszkodzonym Vanosem jest możliwa, jednak niezalecana. Będzie prowadzić do znaczącego obniżenia komfortu jazdy przez pogorszenie osiągów samochodu, spadki mocy czy szarpanie. W niektórych przypadkach może podnieść także emisję spalin, co może skutkować negatywnym wynikiem badania technicznego.
W przypadku usłyszenia dodatkowych dźwięków dochodzących spod maski pojazdu (np. metaliczne grzechotanie), należy skorzystać z pomocy serwisu samochodowego, gdyż może to mieć wpływ na stan jednostki napędowej.
Jak sprawdzić elektrozawór Vanosa?
Sprawdzenie elektrozaworu Vanosa pozwoli na zweryfikowanie, czy to ten element uległ uszkodzeniu. Diagnostykę przeprowadza się w następujący sposób:
- Podłącz samochód do komputera i odczytaj kody błędów – Błędy dotyczące układu Vanos to m.in. P0011, P0012, P0015, 2A87, 2A82.
- Zdemontuj elektrozawory – Konieczne może być odpięcie kostki znajdującej się w ich pobliżu, jednak nie powinno wymagać demontażu pozostałych części.
- Wyczyść elektrozawory – Wyczyść elektrozawór aplikując preparat (np. do czyszczenia układów olejowych) do otworów elektrozaworu (lub na filtr, jeśli jest w niego wyposażony). Warto wyczyścić także powierzchnię pod uszczelką (w górnej części elementu).
- Sprawdź, czy do elektrozaworu dochodzi prąd – Multimetr ustaw na pomiar oporu (Ω) i zbadaj opór na pinach elektrozaworu. Powinien wynosić 10,7-11,5 Ω, jednak minimalne różnice nie będą oznaczać błędu.
- Podłącz elektrozawór do baterii – Można krótko podać napięcie 12V w celu sprawdzenia reakcji zaworu (czynność powinna być wykonywana ostrożnie). Podpinamy piny elektrozaworu do baterii (krótkimi i szybkimi ruchami). W ten sposób weryfikujemy, czy się ruszają i aktywują.
- Montaż elektrozaworów – Analogicznie podłączamy wyczyszczone lub wymienione elektrozawory i podpinamy wcześniej odpiętą kostkę.
Gdzie wykonać serwis samochodu?
Kompleksowy serwis samochodów osobowych i dostawczych oferuje Premio Transbud Nowa Huta przy ul. Ujastek 11 w Krakowie. Kadra doświadczonych mechaników, nowoczesny sprzęt i szybkie terminy to gwarancja pełnej satysfakcji klienta.
Umów wizytę w warsztacie telefonicznie pod numerem 12 681 81 00 lub 881 005 183, mailowo pod adresem autoserwis@tnh.pl lub przez formularz kontaktowy na stronie Kontakt.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest różnica między pojedynczym a podwójnym Vanosem?
Różnica między pojedynczym a podwójnym Vanosem wynika z zaworów, którymi steruje. Pojedynczy Vanos reguluje fazę wałka rozrządu zaworów dolotowych, podczas gdy podwójny zarówno dolotowym, jak i wydechowym.
Czy tylko pojazdy BMW korzystają z układu Vanos?
Nazwa Vanos jest zastrzeżona dla BMW, jednak inni producenci stosują własne systemy zmiennych faz rozrządu. W Toyocie nazywa się to VVT-i, w Hondzie VTEC, Volkswagen to AVS (dla Audi), Ford to Ti-VCT, w Peugeot i Citroën jest to VTi, a w Renault VVT.
Na czym polega naprawa Vanosa?
Naprawa układu Vanos to całkowita wymiana tej części lub jego uszkodzonych elementów. Najczęściej wymieniane są uszczelki i elektrozawory.
Ile kosztuje wymiana Vanos?
Koszt wymiany Vanos będzie zależał od konstrukcji silnika. W niektórych silnikach cena nowego układu to 1000-1500 zł, a za nowe, oryginalne komponenty w silnikach V8 możemy zapłacić nawet powyżej 4000 zł. Cena robocizny natomiast to 500-1000 zł.
Czy uszkodzony Vanos może uszkodzić silnik?
Zwykle nie, jednak może prowadzić do pogorszenia spalania, zmniejszenia komfortu i zwiększenia emisji spalin. W skrajnych przypadkach może skutkować przestawieniem rozrządu.
Gdzie wymienić układ Vanos?
Na wymianę układu Vanos zapraszamy do Premio Transbud Nowa Huta przy ul. Ujastek 11 w Krakowie.
Jak mogę umówić się na wizytę w Waszym serwisie?
Zadzwoń na numer 12 681 81 00 lub 881 005 183, napisz na adres autoserwis@tnh.pl lub wypełnij formularz na stronie Kontakt.
